{"id":862,"date":"2024-05-17T13:34:02","date_gmt":"2024-05-17T11:34:02","guid":{"rendered":"https:\/\/earthandmindproject.com\/?p=862"},"modified":"2024-05-29T09:58:08","modified_gmt":"2024-05-29T07:58:08","slug":"conversation-with-dr-agnieszka-klimska-latest-interview-now-available","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/earthandmindproject.com\/pl\/conversation-with-dr-agnieszka-klimska-latest-interview-now-available\/","title":{"rendered":"Rozmowa z Dr Agnieszk\u0105 Klimsk\u0105 - najnowszy wywiad ju\u017c dost\u0119pny!"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"862\" class=\"elementor elementor-862\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6d49076c e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"6d49076c\" data-element_type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4b16b333 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4b16b333\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<style>\/*! elementor - v3.23.0 - 05-08-2024 *\/\n.elementor-widget-text-editor.elementor-drop-cap-view-stacked .elementor-drop-cap{background-color:#69727d;color:#fff}.elementor-widget-text-editor.elementor-drop-cap-view-framed .elementor-drop-cap{color:#69727d;border:3px solid;background-color:transparent}.elementor-widget-text-editor:not(.elementor-drop-cap-view-default) .elementor-drop-cap{margin-top:8px}.elementor-widget-text-editor:not(.elementor-drop-cap-view-default) .elementor-drop-cap-letter{width:1em;height:1em}.elementor-widget-text-editor .elementor-drop-cap{float:left;text-align:center;line-height:1;font-size:50px}.elementor-widget-text-editor .elementor-drop-cap-letter{display:inline-block}<\/style>\t\t\t\t<!-- wp:image {\"id\":865,\"sizeSlug\":\"large\",\"linkDestination\":\"none\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-1030 size-full\" src=\"https:\/\/earthandmindproject.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/text-interview-thumnbnail-fixed-PL.png\" alt=\"\" width=\"1280\" height=\"720\" srcset=\"https:\/\/earthandmindproject.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/text-interview-thumnbnail-fixed-PL.png 1280w, https:\/\/earthandmindproject.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/text-interview-thumnbnail-fixed-PL-300x169.png 300w, https:\/\/earthandmindproject.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/text-interview-thumnbnail-fixed-PL-1024x576.png 1024w, https:\/\/earthandmindproject.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/text-interview-thumnbnail-fixed-PL-768x432.png 768w, https:\/\/earthandmindproject.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/text-interview-thumnbnail-fixed-PL-18x10.png 18w\" sizes=\"(max-width: 1280px) 100vw, 1280px\" \/><\/figure>\n<!-- \/wp:image --><!-- wp:spacer {\"height\":\"44px\"} -->\n<div class=\"wp-block-spacer\" style=\"height: 44px;\" aria-hidden=\"true\">\u00a0<\/div>\n<!-- \/wp:spacer --><!-- wp:paragraph -->\n<p>Kontyunuj\u0105c moj\u0105 prac\u0119 w ramach Projektu Badawczego Earth and Mind, mia\u0142am mo\u017cliwo\u015b\u0107 przeprowadzenia wywiadu z Dr Agnieszk\u0105 Klimsk\u0105, pracownikiem badawczo-dydaktyczny na Uniwersytecie Kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego w Warszawie. Dr Klimska jest Adiunktem w Instytucie Pedagogiki oraz Instytucie Filozofii, zajmuje si\u0119 problematyk\u0105 zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju i zmian\u0105 klimatu przede wszystkim w aspekcie edukacyjnym i etycznym. Dr Klimska jest ponadto autork\u0105 publikacji naukowych, scenariuszy i konspekt\u00f3w zaj\u0119\u0107 z zakresu zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju, edukacji ekologicznej, merytoryczny ekspert m\u0142odzie\u017cowego projektu \u201eZaklimatyzowani\u201d, cz\u0142onkiem Warszawskiego Metropolitalnego Centrum Eksperckiego na rzecz Edukacji dla Zr\u00f3wnowa\u017conego Rozwoju oraz wykonawc\u0105 projekt\u00f3w z zakresu edukacji ekologicznej i ochrony \u015brodowiska spo\u0142eczno-przyrodniczego.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph --><!-- wp:paragraph -->\n<p>Dr Klimska zgodzi\u0142a si\u0119 porozmawia\u0107 ze mn\u0105 na takie wa\u017cne tematy, jak zr\u00f3\u017cnicowane postawy wobec zmian klimatu w Polsce, r\u00f3\u017cnice pokoleniowe czy z\u0142o\u017cone stany emocjonalne zwi\u0105zane z obserwowanymi zmianami \u015brodowiskowymi. Moja rozm\u00f3wczyni zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119 na kilka istotnych spostrze\u017ce\u0144, takich jak fakt, \u017ce g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 biernych postaw wobec omawianego zagadnienia jest niech\u0119\u0107 do rezygnacji z pewnych wyg\u00f3d, a tak\u017ce brak wiary w skuteczno\u015b\u0107 podejmowanych dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph --><!-- wp:paragraph -->\n<p>Ca\u0142a rozmowa dostarczy\u0142a mi wielu cennych przemy\u015ble\u0144, kt\u00f3re poprawi\u0105 moje zrozumienie obecnej sytuacji oraz wp\u0142yn\u0105 pozytywnie na post\u0119p bada\u0144. Chcia\u0142abym wyrazi\u0107 wdzi\u0119czno\u015b\u0107 dla dr Agnieszki Klimskiej za po\u015bwi\u0119cony czas i owocn\u0105 dyskusj\u0119.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph --><!-- wp:paragraph -->\n<p>Serdecznie zach\u0119cam do zapoznania si\u0119 z pe\u0142n\u0105 wersj\u0105 wywiadu dost\u0119pn\u0105 poni\u017cej.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph --><!-- wp:paragraph -->\n<p>Zapraszam r\u00f3wnie\u017c do zapoznania si\u0119 z moimi poprzednimi, r\u00f3wnie ciekawymi i warto\u015bciowymi wywiadami z <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=G7kl6YIjVt4\">Dr Caroline Hickman<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=MhjGi9B6hA8\">Anouchk\u0105 Grose<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=tqh-OAIPvec\">Benem Hartem<\/a> oraz <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=yV7Twu55JR8\">Giovannim Telesca.<\/a>.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph --><!-- wp:separator {\"className\":\"is-style-wide\"} --><hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity is-style-wide\" \/><!-- \/wp:separator -->\n<p><strong>Konstancja Ceg\u0142owska: Jakie postawy wobec zmian klimatu obserwuje Pani w Polsce? Czy istnieje zauwa\u017calna r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy grupami spo\u0142ecznymi? Je\u015bli tak, jaka? Jaka jest jej przyczyna?<\/strong><\/p>\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>Dr Agnieszka Klimska: <\/strong>Z racji zainteresowa\u0144 naukowych i wykonywanej pracy zagadnienie zmiany klimatu jest mi bliskie od kilkunastu lat. W tym czasie mog\u0142am zaobserwowa\u0107 jak kszta\u0142tuj\u0105 si\u0119 postawy spo\u0142ecze\u0144stwa wobec zmiany klimatu.<\/p>\n<p>Moim zdaniem zdecydowanie najbardziej zaanga\u017cowani w sprawy klimatu s\u0105 m\u0142odzi ludzie. Mam tu na my\u015bli przede wszystkim osoby w wieku licealnym i na studiach. Wynika to zapewne z faktu, \u017ce po cz\u0119\u015bci to na nich zrzucony zosta\u0142 ci\u0119\u017car walki o przysz\u0142o\u015b\u0107 \u015bwiata.<\/p>\n<p>Pozytywne postawy wobec zmian klimatu, wyra\u017caj\u0105ce si\u0119 w konkretnych, \u015bwiadomych wyborach dostrzegalne s\u0105 w\u015br\u00f3d spo\u0142eczno\u015bci zamieszkuj\u0105cych wi\u0119ksze miasta. Wynika to z dost\u0119pno\u015bci do infrastruktury przyjaznej \u015brodowisku, wi\u0119kszego nak\u0142adu na promowanie dobrych praktyk, czy kszta\u0142towania \u015bwiadomo\u015bci zmiany klimatu w\u015br\u00f3d obywateli, ale te\u017c anga\u017cowania si\u0119 w kampanie, kt\u00f3re s\u0105 \u201ena wyci\u0105gni\u0119cie r\u0119ki\u201d. Mieszka\u0144cy du\u017cych miast s\u0105 w tym wzgl\u0119dzie du\u017co bardziej zaopiekowani ni\u017c spo\u0142eczno\u015b\u0107 zamieszkuj\u0105ca tereny pozamiejskie.<\/p>\n<p>Potwierdzaj\u0105 to badania czy raporty, w kt\u00f3rych zwraca si\u0119 uwag\u0119, \u017ce ludzie cho\u0107 dostrzegaj\u0105 zmian\u0119 klimatu, to na problem nie patrz\u0105 lokalnie.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n<p><strong>W jaki spos\u00f3b to zagadnienie zmieni\u0142o si\u0119 to na przestrzeni lat?<\/strong><\/p>\n<p>Wed\u0142ug mnie osoby z pokolenia Baby Boomers cho\u0107 dostrzegaj\u0105 zmian\u0119 klimatu, a nawet skutki, nie zastanawiaj\u0105 si\u0119 nad przyczynami, a tym bardziej nie wi\u0105\u017c\u0105 ich z w\u0142asn\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105. Sprawa wygl\u0105da inaczej w przypadku pokolenia X i Y. Ich \u015bwiadomo\u015b\u0107 zmiany klimatu jest wi\u0119ksza cho\u0107 niekoniecznie przek\u0142ada si\u0119 na postawy. Cz\u0119\u015bciej deklaruj\u0105, \u017ce s\u0105 gotowi przeciwdzia\u0142a\u0107 zmianie klimatu, ale nie tak cz\u0119sto odzwierciedla si\u0119 to w ich postawach. Z moich obserwacji wynika, \u017ce pokolenie Z jest najbardziej zaanga\u017cowane w spraw\u0119 zmiany klimatu, co wynika z faktu, \u017ce dorastaj\u0105 i kszta\u0142tuj\u0105 swoje pogl\u0105dy w \u015bwiecie ci\u0105g\u0142ego dost\u0119pu do informacji na temat zagro\u017ce\u0144, problem\u00f3w globalnych itd. Formy przekazu jakie do nich docieraj\u0105 s\u0105 nie tylko du\u017co bogatsze, ale tak\u017ce wyra\u017aniej przemawiaj\u0105ce i nap\u0119dzaj\u0105ce do dzia\u0142ania. Motywacja do podejmowania owych dzia\u0142a\u0144 bywa jednak r\u00f3\u017cna. Jest to ponadto pokolenie, kt\u00f3re mia\u0142o szans\u0119 w procesie edukacji szkolnej dowiedzie\u0107 si\u0119 o antropogenicznym wp\u0142ywie cz\u0142owieka na \u015brodowisko naturalne.<\/p>\n<p>Pozytywne postawy wobec zmiany klimatu wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 tak\u017ce z pewn\u0105 mod\u0105 na \u017cycie \u201eeko\u201d czy zgodnie z postulatami zr\u00f3wnowa\u017conej konsumpcji. Silnie oddzia\u0142uje to poprzez social media, zw\u0142aszcza aktywno\u015b\u0107 influenser\u00f3w, kt\u00f3rzy promuj\u0105 postawy i nawyki pro\u015brodowiskowe.<\/p>\n<!-- wp:paragraph --><!-- \/wp:paragraph -->\n<p><strong>Jakie nastawienia do zmian klimatu przewa\u017caj\u0105 w Polsce? Jakie s\u0105 ich przyczyny?<\/strong><\/p>\n<p>W mojej ocenie wci\u0105\u017c przewa\u017caj\u0105 jednak postawy bierne wobec zmiany klimatu. Cho\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 samej zmiany i zagro\u017ce\u0144 wzrasta, to nie przek\u0142ada si\u0119 na dzia\u0142ania czy wybory. Sk\u0105d si\u0119 bior\u0105 takie postawy? Przede wszystkim z wygody. Potrafimy zazwyczaj rezygnowa\u0107 z rzeczy, kt\u00f3re nie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z ogromnym wyrzeczeniem czy znacznymi ograniczeniami. Ze stronny m\u0142odych dochodz\u0105 natomiast g\u0142osy, \u017ce oni nie chc\u0105 bra\u0107 odpowiedzialno\u015bci za to co zrobili inni, starsi. Dlaczego oni z powodu zaniedba\u0144 wcze\u015bniejszych pokole\u0144 maj\u0105 teraz podejmowa\u0107 walk\u0119 ze zmian\u0105 klimatu? Mimo sporej grupy m\u0142odych os\u00f3b zaanga\u017cowanych w dzia\u0142ania na rzecz ochrony klimatu, jest te\u017c cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa przyjmuj\u0105ca tak\u0105 narracj\u0119. Jeszcze innych parali\u017cuje strach i pesymizm. Nie wierz\u0105, \u017ce co\u015b jeszcze da si\u0119 zrobi\u0107 i s\u0105 pasywnymi obserwatorami negatywnych zmian.<\/p>\n<!-- wp:paragraph --><!-- \/wp:paragraph -->\n<p><strong>Co mo\u017cna zrobi\u0107, aby zmobilizowa\u0107 osoby bierne?<\/strong><\/p>\n<p>Nale\u017cy przede wszystkim dowiedzie\u0107 si\u0119 z jakiego powodu nie podejmuj\u0105 dzia\u0142a\u0144 na rzecz ochrony klimatu. Je\u017celi s\u0105 denialistami klimatycznymi mo\u017cna stara\u0107 si\u0119 przekonywa\u0107 ich, w oparciu o rzetelne naukowe \u017ar\u00f3d\u0142a, \u017ce zmiana klimatu jest faktem. Pojawiaj\u0105 si\u0119 jednak opinie, \u017ce skoro denialist\u00f3w klimatycznych jest zdecydowanie mniej, to nie nale\u017cy koncentrowa\u0107 si\u0119 na zmianie ich przekona\u0144 i stanowisk, tylko skupi\u0107 si\u0119 na pracy z osobami, kt\u00f3rzy s\u0105 \u015bwiadomi i pewni zagro\u017ce\u0144 wynikaj\u0105cych ze zmiany klimatu.<\/p>\n<p>Zapewne spora grupa ludzi zdaj\u0105ca sobie spraw\u0119 z zagro\u017ce\u0144 zwi\u0105zanych ze zmian\u0105 klimatu nie podejmuje \u017cadnych dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re s\u0142u\u017cy\u0142yby jego ochronie. Moim zdaniem warto pokazywa\u0107 im jak owe zmiany negatywnie wp\u0142ywaj\u0105 na indywidualnego cz\u0142owieka \u2013 konkretnie na niego samego. Okazuje si\u0119 bowiem, \u017ce niestety cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b nie jest w stanie zrezygnowa\u0107 z w\u0142asnych wyg\u00f3d, wyj\u015b\u0107 poza stref\u0119 w\u0142asnego komfortu. Nieraz s\u0105 nie\u015bwiadomi, \u017ce niewielkie zmiany mog\u0105 przynie\u015b\u0107 spore korzy\u015bci. Niekt\u00f3rym wydaje si\u0119 te\u017c, \u017ce ich \u201epozytywna zmiana\u201d \u2013 jaka\u015b konkretna dobra praktyka \u2013 to \u201ekropla w morzu\u201d wobec globalnych potrzeb. Poza tym, skoro inni si\u0119 nie po\u015bwi\u0119caj\u0105, to dlaczego on czy ona ma to robi\u0107.<\/p>\n<p>Warto jednak r\u00f3\u017cnymi dzia\u0142aniami uczy\u0107 do odpowiedzialno\u015bci za przysz\u0142e pokolenia i wdra\u017ca\u0107 pozytywne praktyki na ka\u017cdym etapie \u017cycia cz\u0142owieka. Mo\u017cna wykorzystywa\u0107 do tego przer\u00f3\u017cne formy. Po pierwsze uczy\u0107 od najm\u0142odszych lat w domach, przedszkolach, szko\u0142ach. Po drugie tworzy\u0107 jak najwi\u0119cej kampanii, projekt\u00f3w, podczas kt\u00f3rych \u201eprzemyca si\u0119\u201d rozwi\u0105zania s\u0142u\u017c\u0105ce ochronie klimatu. Warto pokazywa\u0107 zaanga\u017cowanie znanych os\u00f3b, autorytet\u00f3w w r\u00f3\u017cnych dziedzinach, kt\u00f3rzy mog\u0105 zarazem promowa\u0107 okre\u015blone postawy.<\/p>\n<!-- wp:paragraph --><!-- \/wp:paragraph -->\n<p><strong>Co mo\u017cna zrobi\u0107, aby wspiera\u0107 osoby aktywne?<\/strong><\/p>\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Warto przede wszystkim docenia\u0107 nawet najmniejsze dzia\u0142ania, promowa\u0107 je, nagradza\u0107, pokazywa\u0107 ich wa\u017cno\u015b\u0107. Dostrzeganie czyjego\u015b zaanga\u017cowania, podkre\u015blanie jego zasadno\u015bci i okazywanie zainteresowania, a tak\u017ce wsparcia b\u0119dzie dzia\u0142a\u0107 nap\u0119dzaj\u0105co i motywuj\u0105co.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n<p><strong>Jakie emocje zwi\u0105zane ze zmianami klimatu mo\u017cemy zauwa\u017cy\u0107 w naszym kraju?<\/strong><\/p>\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ja dostrzegam skrajne emocje w tym zakresie. Tu pojawia si\u0119 problem \u0142\u0105czenia potrzeby ochrony klimatu z dzia\u0142aniami politycznymi. Tam gdzie polityka, tam pojawiaj\u0105 si\u0119 silne emocje tak pozytywne, jak negatywne. Je\u015bli b\u0119dziemy \u0142\u0105czy\u0107 dzia\u0142ania na rzecz klimatu z polityk\u0105 lub wi\u0105za\u0107 z innymi sprawami na zasadzie za\u0142atwiana \u201edw\u00f3ch pieczeni na jednym ogniu\u201d, to mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce dalej nie ruszymy z miejsca. Aktywi\u015bci klimatyczni s\u0105 niekiedy negatywnie postrzegani je\u015bli zarazem np. w swoich marszach promuj\u0105 inne tre\u015bci lub postawy, przyk\u0142adowo sprzeciw wobec konkretnych polityk\u00f3w czy potrzeby os\u00f3b LGBT. Ka\u017cd\u0105 z tych spraw ludzie maj\u0105 prawo uzna\u0107 za wa\u017cn\u0105, jednak ka\u017cda z nich powinna by\u0107 odr\u0119bnie realizowana. Kojarzenie ich ze sob\u0105 mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 negatywne emocje.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n<p><strong>Jakie z\u0142o\u017cone stany emocjonalne \/ modele mentalne zwi\u0105zane ze zmianami klimatu dostrzega Pani w naszym kraju?<\/strong><\/p>\n<p>W tym miejscu mog\u0119 odnie\u015b\u0107 si\u0119 do tego o czym wspomnia\u0142am w odpowiedzi na pyt. 3. Nie wiem czy s\u0105 to z\u0142o\u017cone stany emocjonalne (nie jestem psychologiem, wi\u0119c nie chc\u0119 zbytnio tego rozwija\u0107, poniewa\u017c nie mam wystarczaj\u0105cej wiedzy na ten temat), ale dostrzegam, \u017ce s\u0105 to r\u00f3\u017cne stany emocjonalne, cz\u0119sto skrajne.<\/p>\n<p>Obserwuj\u0119 je cho\u0107by w pracy ze studentami. Na ich nastawienie czy emocje wp\u0142yw ma wiele czynnik\u00f3w. Je\u015bli omawiamy konsekwencje i prognozy dotycz\u0105ce zmiany klimatu, to zauwa\u017calne s\u0105 stany zrezygnowania, zw\u0105tpienia i emocje takie jak rozczarowanie czy smutek. Innym razem, gdy pokazuj\u0119 efekty r\u00f3\u017cnych dzia\u0142a\u0144 na rzecz ochrony klimatu, pasj\u0119 i zaanga\u017cowanie, nie tylko jaki\u015b organizacji, fundacji czy instytucji, ale zwyk\u0142ych ludzi, wtedy emocje u tych samych os\u00f3b s\u0105 inne. Pojawia si\u0119 optymizm i entuzjazm. Dlatego cz\u0119sto podkre\u015blam, \u017ce wiele zale\u017cy od narracji i sposobu pobudzania do dzia\u0142ania. Je\u015bli wszystko b\u0119dzie oparte na straszeniu i alarmowaniu jak niewiele czasu nam zosta\u0142o, to niekoniecznie prze\u0142o\u017cy si\u0119 to na dzia\u0142anie, zmiany postaw itp.<\/p>\n<p>Odnosz\u0105c si\u0119 do modeli mentalnych, to warto wspomnie\u0107 cho\u0107by o silnym przekonaniu jaki tkwi w umys\u0142ach wielu z nas, \u017ce sami nic nie zdzia\u0142amy. <i>Przecie\u017c inni nic nie robi\u0105! Co z tego, \u017ce ja b\u0119d\u0119 ogranicza\u0107 konsumpcj\u0119 je\u015bli inni nie chc\u0105 tego zmieni\u0107! Co z wielkimi przedsi\u0119biorstwami? Przecie\u017c brakuje kontroli, a je\u015bli jest to kary finansowe nie stanowi\u0105 obci\u0105\u017cenia dla tych firm!<\/i> Itd.<\/p>\n<p>Takie obrazy i takie przekonania b\u0119d\u0105 ogranicza\u0107 nasze aktywno\u015bci, ch\u0119ci zmiany ju\u017c w fazie pomys\u0142u.<\/p>\n<p>Oczywi\u015bcie takim modelem mentalnym jest te\u017c prze\u015bwiadczenie o naturalnym procesie zmiany klimatu, na kt\u00f3ry zupe\u0142nie nie ma wp\u0142ywu funkcjonowanie cz\u0142owieka. Niekt\u00f3rzy bowiem wci\u0105\u017c dyskutuj\u0105, a nawet podwa\u017caj\u0105 oceny dowod\u00f3w naukowych dotycz\u0105cych zmiany klimatu, kt\u00f3re s\u0105 przygotowywane przez Mi\u0119dzynarodowy Zesp\u00f3\u0142 ds. Zmian Klimatu (Intergovernmental Panel on Climate Change). Wci\u0105\u017c te\u017c spotykamy si\u0119 z opiniami negacjonalist\u00f3w klimatycznych, kt\u00f3rzy  zaprzeczaj\u0105 zjawisku globalnego ocieplenia.<\/p>\n<!-- wp:paragraph --><!-- \/wp:paragraph --><!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>Jak Pani s\u0105dzi, jak ludzie zareaguj\u0105, gdy spe\u0142ni\u0105 si\u0119 najbardziej pesymistyczne prognozy?<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph --><!-- wp:paragraph -->\n<p>My\u015bl\u0119, \u017ce b\u0119dzie ich ogarnia\u0107 jeszcze wi\u0119kszy strach i jeszcze wi\u0119ksze poczucie niemocy wobec tego co mo\u017ce jeszcze nadej\u015b\u0107.<\/p>\n<p>Niestety nie uczymy si\u0119 na b\u0142\u0119dach i w mojej ocenie b\u0119dziemy raczej my\u015ble\u0107 o migracjach klimatycznych, ni\u017c przeciwdzia\u0142aniu zmianom.<\/p>\n<p><strong>Co dzieje si\u0119 ze zdrowiem psychicznym ludzi w kontek\u015bcie zmian klimatu?<\/strong><\/p>\n<p>Zale\u017cy z kt\u00f3rej strony si\u0119 na to spojrzy. Niekt\u00f3rzy wci\u0105\u017c maj\u0105 zbyt ma\u0142\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 zmiany klimatu i ich zdrowie psychiczne wraz ze wzrostem temperatury zdecydowanie si\u0119 poprawia. Troch\u0119 tu \u017cartuj\u0119. Ale chc\u0119 podkre\u015bli\u0107, \u017ce s\u0105 osoby, kt\u00f3re na my\u015bl, \u017ce nie b\u0119dzie mro\u017anych zim, \u017ce lato b\u0119dzie cieplejsze czuj\u0105 si\u0119 lepiej psychicznie.<\/p>\n<p>Odnosz\u0105c si\u0119 jednak do danych naukowych wzrasta poziom l\u0119ku o przysz\u0142o\u015b\u0107 na Ziemi, pojawiaj\u0105 si\u0119 stany depresyjne zwi\u0105zane z obawami o przysz\u0142o\u015b\u0107. Na przyk\u0142ad cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b odczuwa stany l\u0119kowe z powodu zaburze\u0144 p\u00f3r roku, inni nie decyduj\u0105 si\u0119 na potomstwo z powodu obaw zwi\u0105zanych ze zmian\u0105 klimatu.<\/p>\n<!-- wp:paragraph --><!-- \/wp:paragraph -->\n<p><strong>Kto jest najbardziej nara\u017cony na pogorszenie stanu zdrowia psychicznego w kontek\u015bcie zmian klimatu?<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:list-item --><!-- \/wp:list -->\n<p>Najbardziej nara\u017ceni s\u0105 m\u0142odzi ludzie, kt\u00f3rzy ju\u017c, jak pokazuj\u0105 badania, s\u0105 najmniej odporni na obecne zmiany w ich \u015brodowiskach domowych, szkolnych czy pracy. Ta grupa zmian\u0119 klimatu postrzega jako jedno z kluczowych zagro\u017ce\u0144 cywilizacyjnych. Kiedy\u015b zmiana klimatu nie by\u0142a odbierana jako wi\u0119ksze zagro\u017cenie. Jednostki naukowe, kt\u00f3re badaj\u0105 to zjawisko dostrzegaj\u0105, \u017ce od dw\u00f3ch lat obawy o \u017cycie i zdrowie \u015bci\u015ble wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 ze zmian\u0105 klimatu. Pojawiaj\u0105 si\u0119 zaraz za wojnami i epidemiami. Ciekawe badania na ten temat prowadz\u0105 m.in. prof. Izabela Kapsa i dr Wojciech Trempa\u0142a z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy.<\/p>\n<!-- wp:paragraph --><!-- \/wp:paragraph -->\n<p><strong>Czy istniej\u0105 przypadki, w kt\u00f3rych osoba si\u0119ga po wsparcie psychologiczne z powodu zmian klimatu?<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:list-item --><!-- \/wp:list -->\n<p>Jak najbardziej. Jest to wynikiem stresu klimatycznego, a nawet depresji klimatycznej. W tym obszarze pojawiaj\u0105 si\u0119 badania psycholog\u00f3w, kt\u00f3re pokazuj\u0105 na jak\u0105 skal\u0119 mamy ju\u017c do czynienia z trudno\u015bciami psychicznymi wynikaj\u0105cymi ze zmiany klimatu, do\u015bwiadczanych skutk\u00f3w, a zw\u0142aszcza l\u0119ku o przysz\u0142o\u015b\u0107. Zach\u0119cam do zapoznania si\u0119 z badaniami i publikacjami naukowymi dr Magdaleny Budziszewskiej z Uniwersytetu Warszawskiego i dr Weroniki Ka\u0142wak z Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego.<\/p>\n<p>Nie mo\u017cna zapomina\u0107 te\u017c o grupach os\u00f3b, kt\u00f3re zg\u0142aszaj\u0105 si\u0119 do psychologa lub psychiatry, poniewa\u017c nie radz\u0105 sobie z my\u015bl\u0105, \u017ce w zwi\u0105zku ze zmianami klimatu b\u0119d\u0105 musieli co\u015b po\u015bwi\u0119ci\u0107, z czego\u015b zrezygnowa\u0107. Nie chodzi tu tylko o rezygnacj\u0119 z jaki\u015b wyg\u00f3d czy np. strach, \u017ce zostan\u0105 ograniczone loty samolotem. Chodzi mi np. o g\u00f3rnik\u00f3w, kt\u00f3rzy boj\u0105 si\u0119 o swoj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107, o losy zawodowe, o to czy b\u0119d\u0105 w stanie utrzyma\u0107 rodzin\u0119 itp.<\/p>\n<!-- wp:paragraph --><!-- \/wp:paragraph -->\n<p><strong>Czy obserwuje Pani szczeg\u00f3ln\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 okre\u015blonej grupy spo\u0142ecznej?<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:list-item --><!-- \/wp:list --><!-- wp:paragraph -->\n<p>Nie mam wystarczaj\u0105cych kompetencji, aby odpowiedzie\u0107 na to pytanie. Wydaje mi si\u0119, \u017ce bardziej wra\u017cliwi s\u0105 m\u0142odsi, bo zdaj\u0105 sobie spraw\u0119, \u017ce ze skutkami zmiany klimatu to oni, a nie my (starsi), zostan\u0105.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n<p><strong>Jakie czynniki maj\u0105 znaczenie?<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:list-item --><!-- \/wp:list --><!-- wp:paragraph -->\n<p>Znaczenie maj\u0105 czynniki zw\u0142aszcza indywidualne tzn. jak ka\u017cdy z nas reaguje na konkretne dane z raport\u00f3w o zmianie klimatu, w jakim stopniu obawiamy si\u0119 o \u017cycie swoje i bliskich nam os\u00f3b (w kontek\u015bcie zmiany klimatu), jak reagujemy w og\u00f3le na sytuacje stresowe, itd.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n<p><strong>Jakie mamy do dyspozycji strategie zaradcze i wspieraj\u0105ce w kontek\u015bcie zdrowia psychicznego, skoro zmiany klimatu i degradacja \u015brodowiska stale nam towarzysz\u0105?<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:list-item --><!-- \/wp:list --><!-- wp:paragraph -->\n<p>To ju\u017c zadanie dla psycholog\u00f3w, kt\u00f3rzy w tym wzgl\u0119dzie powinni po\u0142\u0105czy\u0107 si\u0142y z naukowcami zajmuj\u0105cymi si\u0119 problematyk\u0105 zmiany klimatu, ochron\u0105 \u015brodowiska, a tak\u017ce z pedagogami i etykami.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n<p><strong>Jak mo\u017cemy nauczy\u0107 si\u0119 funkcjonowa\u0107 z my\u015bl\u0105 o ci\u0105g\u0142ych zmianach zachodz\u0105cych w naszym \u015brodowisku?<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:list-item --><!-- \/wp:list --><!-- wp:paragraph -->\n<p>Nie da si\u0119 tego nauczy\u0107, mo\u017cna si\u0119 przyzwyczai\u0107 i stara\u0107 si\u0119 w\u0142a\u015bciwie na te zmiany reagowa\u0107. W obecnych czasach w ka\u017cdej dziedzinie \u017cycia dokonuj\u0105 si\u0119 jakie\u015b zmiany. W\u0142a\u015bciwie ma\u0142o co jest wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie stabilne. My\u015bl\u0119, \u017ce milenialsi (pokolenie Y) nie b\u0119d\u0105 musieli si\u0119 ani uczy\u0107, ani przyzwyczaja\u0107 do wszelkich zmian. To ju\u017c jest wpisane poniek\u0105d w ich \u017cycie. Wobec zachodz\u0105cych zmian b\u0119d\u0105 si\u0119 utwierdza\u0107, \u017ce w zasadzie mog\u0105 liczy\u0107 przede wszystkim na siebie. Tradycyjny model rodziny, przyja\u017ani, autorytety zanikaj\u0105. Nawet warto\u015bci uniwersalne staj\u0105 si\u0119 coraz mniej znacz\u0105ce. Sk\u0105d ma przyj\u015b\u0107 stabilizacja, r\u00f3wnowaga? Dlatego tak cz\u0119sto to podkre\u015blam, \u017ce m\u0142odzi s\u0105 bardziej nara\u017ceni na samotno\u015b\u0107, zagubienie i stres z powodu zachodz\u0105cych zmian. Konsekwencje zmian, tak\u017ce zachodz\u0105cych w \u015brodowisku naturalnym, b\u0119d\u0105 ich bardziej dotyka\u0107.\u00a0<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n<p><strong>Jak istotna jest psychologia w kontek\u015bcie zmian klimatu, jaka jest jej rola?<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:list-item --><!-- \/wp:list --><!-- wp:paragraph -->\n<p>Psychologia ma w tym sensie znaczenie, \u017ce mo\u017ce dawa\u0107 narz\u0119dzia do przeciwdzia\u0142ania i zwalczania stresu czy depresji klimatycznej. Niekt\u00f3rym wydaje si\u0119 to nieprawdopodobne, \u017ce kto\u015b zmaga si\u0119 z l\u0119kami z powodu klimatu. Troch\u0119 abstrakcyjne, ale zarazem realne i niestety coraz cz\u0119stsze. Wa\u017cne jest zatem budowanie odporno\u015bci psychicznej tak\u017ce w tym aspekcie. Jest to wyzwanie dla psycholog\u00f3w i w tym zakresie psychologia zaczyna si\u0119 w Polsce rozwija\u0107.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n<p><strong>W jakim stopniu brane s\u0105 pod uwag\u0119 czynniki psychologiczne w dyskusji o zmianach klimatu w naszym kraju, czy w stopniu wystarczaj\u0105cym?<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:list-item --><!-- \/wp:list -->\n<p>W mojej opinii kwestie te s\u0105 zupe\u0142nie pomijane. Nie m\u00f3wi si\u0119 w og\u00f3le o strachu, negatywnych emocjach, depresji klimatycznej. Pojawiaj\u0105 si\u0119 komunikaty typu M\u0142odzi si\u0119 obawiaj\u0105 o przysz\u0142o\u015b\u0107. Zupe\u0142nie nie wi\u0105\u017ce si\u0119 ich natomiast z rzeczywistymi stanami. Przecie\u017c obawa nie oznacza wy\u0142\u0105cznie dostrzegania, \u017ce co\u015b jest nie tak. Obawa mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 z permanentnym stresem, l\u0119kiem, rezygnacj\u0105 itd.<\/p>\n<p>Tu zn\u00f3w potrzeba dzia\u0142a\u0144 u\u015bwiadamiaj\u0105cych, bowiem niewiele os\u00f3b zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce zmiana klimatu mo\u017ce przynie\u015b\u0107, w r\u00f3wnie silnym stopniu co COVID-19, stres, l\u0119k o \u017cycie w\u0142asne i bliskich.<\/p>\n<!-- wp:paragraph --><!-- \/wp:paragraph -->\n<p><strong>Czy Polska r\u00f3\u017cni si\u0119 znacz\u0105co od innych kraj\u00f3w w powy\u017cej om\u00f3wionych aspektach?<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:list-item --><!-- \/wp:list --><!-- wp:paragraph -->\n<p>Trudno mi to jednoznacznie oceni\u0107, bo w innych krajach pomimo prowadzenia polityki klimatycznej w spos\u00f3b bardziej stanowczy czy rozwini\u0119ty, to dopuszcza si\u0119 dzia\u0142ania, kt\u00f3re przecz\u0105 za\u0142o\u017ceniom tej polityki. Wci\u0105\u017c rz\u0105dzi pieni\u0105dz i czasem interes \u201einnych\u201d okazuje si\u0119 wa\u017cniejszy ni\u017c dobro obecnego i przysz\u0142ych pokole\u0144.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n<p><strong>Bardzo dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119!<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:list-item --><!-- \/wp:list --><!-- wp:paragraph -->\n<p>R\u00f3wnie\u017c dzi\u0119kuj\u0119.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Continuing my journey in the Earth and Mind Research Project, I had the privilege of interviewing Dr. Agnieszka Klimska, research and didactic employee at Cardinal Stefan Wyszynski University in Warsaw. Dr Klimska is an Assistant Professor at the Institute of Pedagogy and the Institute of Philosophy, she deals with issues of sustainable development and climate [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-862","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/earthandmindproject.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/862","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/earthandmindproject.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/earthandmindproject.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/earthandmindproject.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/earthandmindproject.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=862"}],"version-history":[{"count":111,"href":"https:\/\/earthandmindproject.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/862\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1034,"href":"https:\/\/earthandmindproject.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/862\/revisions\/1034"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/earthandmindproject.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=862"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/earthandmindproject.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=862"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/earthandmindproject.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=862"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}